26 września 2021 - "Superwybory" w Berlinie – dużo wydarzeń, dużo decyzji

Eine Frau haelt den Stimmzettel fuer die Bundestagswahl in einem Wahllokal (Bild: imago images/Emmanuele Contini/Colourbox)
Bild: imago images/Emmanuele Contini/Colourbox

Niedziela wyborcza 26 września jest niezwykłym dniem w historii Berlina: Na ten dzień wyznaczono potrójne wybory i jedno referendum. Najważniejsze fakty w skrócie. Agnes Sundermeyer

Co pięć lat Berlin wybiera swoich przedstawicieli na szczeblu krajowym i lokalnym. W tym dniu odbywają się więc wybory do Izby Deputowanych (Abgeordnetenhaus, AGH) oraz do dwunastu sejmików samorządowych (Bezirksverordnetenversammlung, BVV). To jednak nie wszystko: W tym roku, tego samego dnia odbędą się również wybory do Bundestagu, czyli parlamentu krajowego.

Ponadto wyborcy mają możliwość zagłosowania w referendum "Wywłaszczyć Deutsche Wohnen i spółkę" ("Deutsche Wohnen & Co enteignen") dotyczącym wywłaszczenia koncernów nieruchomości. Łącznie każdy uprawniony wyborca może postawić sześć krzyżyków. Jednak zanim stanie się to bardziej zagmatwane, wyjaśnijmy to krok po kroku:

KTO MOŻE WYBIERAĆ?

Prawo do głosowania w wyborach do Izby Deputowanych (Abgeordnetenhaus) przysługuje wszystkim Niemcom, tzn. osobom posiadającym obywatelstwo niemieckie, które w dniu wyborów są pełnoletnie. Ponadto warunkiem jest również, aby osoby te przebywały w Berlinie nieprzerwanie od co najmniej trzech miesięcy i posiadały czynne prawo wyborcze.

To samo dotyczy wyborów do Bundestagu. W tym przypadku wyborca musi mieszkać na terenie Republiki Federalnej Niemiec nieprzerwanie od co najmniej trzech miesięcy.

Głosować mogą również Niemcy żyjący za granicą, natomiast wyłączone są osoby, które zostały pozbawione prawa wyborczego na mocy orzeczenia sądowego. W referendum także mogą brać udział jedynie osoby uprawnione do głosowania.

Poza obywatelami Niemiec, do głosowania w wyborach do BVV uprawnieni są również obywatele innych państw członkowskich Unii Europejskiej (UE) posiadający zameldowanie w Berlinie. Minimalny wiek uprawniający do udziału w wyborach do BVV został obniżony do 16 lat.

KIEDY I JAK GŁOSOWAĆ?

Lokale wyborcze będą otwarte w niedzielę, 26 września, w godzinach od 8.00 do 18.00. Następnie odbędzie się liczenie głosów, które jest publiczne i któremu można się przyglądać.

Kto nie może udać się na wybory osobiście, w ciągu sześciu tygodni przed wyborami ma możliwość zagłosowania drogą korespondencyjną. W tym celu potrzebne jest zaświadczenie uprawniające do głosowania. Można o nie wnioskować pisemnie w urzędzie gminy, w której znajduje się główne miejsce zamieszkania, natomiast nie jest możliwe złożenie wniosku w formie telefonicznej. W tym celu należy wypełnić formularz znajdujący się na odwrocie zawiadomienia o wyborach, które każdy uprawniony wyborca otrzymuje pocztą, a następnie przesłać go drogą pocztową lub elektroniczną. Alternatywnie na zawiadomieniu o wyborach znajduje się kod QR. Po jego zeskanowaniu na zaświadczeniu uprawniającym do głosowania zostaną uzupełnione dane osobowe.

Poza tym wszystkie pięć kart do głosowania we wszystkich wyborach należy umieścić w tej samej kopercie, w przeciwnym razie nie zostanie zachowana tajność głosowania a głos będzie nieważny.

KTO I CO JEST WYBIERANE?

1. Wybory do niemieckiego Bundestagu

Zadaniem Bundestagu jest uchwalanie ustaw i sprawowanie kontroli nad rządem. Jest on wybierany na cztery lata.

W wyborach do Bundestagu biorą udział 53 partie. Obowiązuje przy tym zasada pierwszego i drugiego głosu. Pierwszy głos oddawany jest na kandydata partii, który startuje w danym okręgu wyborczym. Całe terytorium Niemiec podzielone jest na 299 okręgów wyborczych. Ten, kto uzyska większość w danym okręgu, trafia bezpośrednio do Bundestagu.

Drugi głos oddawany jest na partię. Aby ostatecznie Bundestag odzwierciedlał sukces osiągnięty przez daną partię podczas wyborów, każda z nich otrzymuje odpowiednią ilość mandatów, która przysługuje jej na podstawie wyniku głosowania.

2. Wybory do Berlińskiej Izby Deputowanych (Abgeordnetenhaus):

Izba Deputowanych jest parlamentem kraju związkowego (Landesparlament)
w Berlinie.
Tworzy prawa, formuje rząd, a także go kontroluje. Obywatele mogą oddawać swoje głosy zarówno na partie, jak i na indywidualnych kandydatów do parlamentu. W tym celu uprawnieni wyborcy posiadają dwa głosy: jeden oddawany jest na partię na szczeblu krajowym i jeden na bezpośredniego kandydata w okręgu wyborczym. Aby wejść do Izby Deputowanych, partia musi otrzymać pięć procent głosów.

Liczba deputowanych, którzy po wyborach rzeczywiście zasiadają w Berlińskiej Izbie Deputowanych, nie jest taka sama w każdej kadencji. W Izbie Deputowanych znajduje się 130 miejsc dla parlamentarzystów. Partie otrzymują miejsca w parlamencie proporcjonalnie do tego, ile procent głosów uzyskały w wyborach.

Teraz jednak, podobnie jak w wyborach do Bundestagu, oprócz drugiego głosu, który może zostać oddany na partię, jest jeszcze pierwszy. Umożliwia to bezpośredni wybór kandydatów. A jeśli wygrywa ktoś, kto znajduje się na dole listy lub w ogóle nie widnieje na liście swojej partii, otrzymuje ona tak zwane mandaty nadliczbowe. Może więc dojść do sytuacji, w której dana partia uzyska znacznie więcej miejsc w Izbie Deputowanych. Aby jednak zachować równowagę sił partii na całym posiedzeniu plenarnym, inne partie również otrzymują wówczas dodatkowe miejsca. Jest to także powód, dla którego obecny parlament składa się ze 160 deputowanych.

Wybory kończą kadencję, a tym samym okres pełnienia funkcji burmistrza Michaela Müllera (SPD) oraz jego senatorów i burmistrzów dzielnic. Müller nie będzie ponownie kandydował, ale będzie startował do niemieckiego Bundestagu.

3. Wybory do sejmiku samorządowego (Bezirksverordnetenversammlung)

Sejmiki samorządowe (BVV) są lokalnymi parlamentami dzielnic Berlina, porównywalnymi z radami miejskimi i radami gmin w innych krajach związkowych.
Berlin jest podzielony na dwanaście dzielnic: Charlottenburg-Wilmersdorf, Friedrichshain-Kreuzberg, Lichtenberg, Marzahn-Hellersdorf, Mitte, Neukölln, Pankow, Reinickendorf, Spandau, Steglitz-Zehlendorf, Tempelhof-Schöneberg i Treptow-Köpenick.

BVV podejmuje decyzje dotyczące obiektów lub obszarów, za które odpowiedzialna jest wyłącznie dana dzielnica. Zaliczają się do nich na przykład dzielnicowe tereny zielone, budynki szkolne i ośrodki młodzieżowe, ale także ośrodki kształcenia dorosłych i biblioteki. Dotyczy to również organizacji urzędów ds. młodzieży i urzędów porządku publicznego.

W każdej z dwunastu dzielnic Berlina znajduje się jeden sejmik samorządowy. Jest on wybierany co pięć lat, w tym samym dniu co Izba Deputowanych.

W przypadku wyborów do BVV kandydaci nie są wybierani bezpośrednio. Oddawany jest jeden głos na partię lub stowarzyszenie wyborców w swojej dzielnicy. Aby dostać się do sejmiku, partia musi uzyskać trzy procent głosów. Zgodnie z udziałem głosów, BVV składa się wówczas również z frakcji. Do sejmiku może wejść maksymalnie 55 radnych dzielnicowych.

Liczba radnych dzielnicowych w sejmikach samorządowych może się także zmniejszać: Jeśli na liście danej partii nie ma tylu kandydatów, ilu powinno zostać wprowadzonych do sejmiku zgodnie z wynikami wyborów, miejsca te pozostają puste.

Najsilniejsza frakcja w BVV wybiera zazwyczaj burmistrza dzielnicy. Czasami jednak partie, które otrzymały mniejszą liczbę głosów, łączą się w tak zwane porozumienia, aby mieć możliwość wystawienia kandydata do wyborów.

4. Referendum

Pozostaje jeszcze głosowanie w sprawie referendum dotyczącego inicjatywy "Wywłaszczyć Deutsche Wohnen i spółkę" ("Deutsche Wohnen & Co enteignen"). W przypadku tego krzyżyka nie chodzi o wybór partii czy deputowanych. Berlińczycy mogą głosować nad tym, czy koncerny nieruchomości posiadające ponad 3000 mieszkań powinny zostać wywłaszczone w zamian za odszkodowanie.

Aby referendum zakończyło się sukcesem, muszą jednak zostać spełnione dwa warunki: Po pierwsze, większość głosujących musi zagłosować na "tak". Po drugie konieczne jest osiągnięcie tzw. kworum: Co najmniej jedna czwarta wszystkich uprawnionych wyborców musi zagłosować na "tak" – obecnie byłoby to nieco ponad 617.000 głosów.

Nie wiadomo, czy droga do wywłaszczenia będzie wtedy wolna. Senat zostałby jedynie "wezwany" do uchwalenia ustawy, ale nie byłby prawnie zobowiązany do realizacji zamierzeń inicjatywy. Ostateczna decyzja w sprawie nowej ustawy zostanie podjęta przez nowo wybraną Izbę Deputowanych.

To jest przetłumaczona wersja tego niemieckiego tekstu.
Jest on również dostępny w języku angielskim i tureckim.

Beitrag von Agnes Sundermeyer

Nächster Artikel